Nerwica obsesyjno-kompulsyjna

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD, nerwica natręctw) charakteryzuje się występowaniem nawracających, niechcianych myśli (obsesji) oraz przymusowych czynności lub rytuałów (kompulsji), które mają zredukować towarzyszący im lęk. Osoba cierpiąca na to zaburzenie często zdaje sobie sprawę z irracjonalności swoich działań, lecz odczuwa silny przymus ich wykonywania. Skuteczną metodą leczenia jest psychoterapia wspierająca zrozumienie źródeł lęku oraz zmiana wzorców reagowania.

Jak objawia się nerwica obsesyjno-kompulsyjna?

• natrętne, niechciane myśli (obsesje), których nie można wyłączyć wolicjonalnie,
• przymus wykonywania powtarzających się czynności (kompulsje) w celu zmniejszenia lęku,
• rytuały sprawdzania (np. zamknięcia drzwi, gazu), liczenia lub porządkowania,
• obsesyjne obawy przed wyrządzeniem krzywdy sobie lub innym,
• silne poczucie winy lub wstydu po myślach, których nie akceptujemy.

Obsesje i kompulsje

Chorym kierują wyobrażenia czy impulsy do działania, które w świadomości pojawiają się stereotypowo i bezustannie się powtarzają. Powoduje to u osoby chorej silny dyskomfort i nieprzyjemne doznania. Próby sprzeciwiania się natręctwom są zazwyczaj nieskuteczne i generują narastające napięcie.

Czynności przymusowe (rytuły) mają na celu zapobieżenie wyobrażonemu nieszczęściu (np. wielokrotne mycie rąk w obawie przed chorobą lub sprawdzanie zamków). Człowiek wykonujący te czynności wie, że nie mają one obiektywnego sensu, jednak lęk przed konsekwencjami ich zaniechania jest silniejszy. Wykonanie rytuału przynosi jedynie chwilową ulgę.

Leczenie nerwicy natręctw

Celem psychodynamicznej terapii zespołu natręctw jest uświadomienie pacjentowi jego wewnętrznych konfliktów, które kryją się za objawami. Mogą to być np. ukryte pragnienia, tłumione emocje czy trudne doświadczenia relacyjne. Rozwiązanie tych konfliktów w procesie terapeutycznym umożliwia stopniowe wygaszenie obsesji i odzyskanie kontroli nad własnym życiem.

W praktyce klinicznej w leczeniu OCD często stosuje się ustrukturyzowaną terapię poznawczo-behawioralną z ekspozycją i zapobieganiem reakcji (ERP); dobór metody i tempa pracy zawsze należy ustalić indywidualnie z psychoterapeutą i - gdy wskazane - z psychiatrą.